विशेष वृत्तांत: गुढीपाडवा – सृष्टीच्या प्रारंभापासून शिव-शंभूंच्या जाज्वल्य इतिहासापर्यंतचा प्रवास..!

ताज्या घडामोडी मोबाइल वर मिळवा.फोटो वर क्लिक करा

विशेष वृत्तांत: गुढीपाडवा – सृष्टीच्या प्रारंभापासून शिव-शंभूंच्या जाज्वल्य इतिहासापर्यंतचा प्रवास..!

महाराष्ट्र | विशेष प्रतिनिधी: चैत्र शुद्ध प्रतिपदा अर्थात ‘गुढीपाडवा’. हा दिवस केवळ पंचांगातील नवीन वर्षाची सुरुवात नाही, तर तो हिंदू संस्कृतीचा विजयध्वज आहे. ब्रह्मदेवाने केलेली सृष्टीची निर्मिती, प्रभू श्रीरामांचा राज्याभिषेक आणि छत्रपती शिवाजी व संभाजी महाराजांच्या काळातील ऐतिहासिक संदर्भ यामुळे या सणाला अनन्यसाधारण महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

१. पौराणिक संदर्भ: विश्वाची निर्मिती आणि विजयोत्सव

शास्त्रांनुसार, याच दिवशी ब्रह्मदेवाने विश्वाची निर्मिती केली, म्हणून याला ‘ब्रह्मध्वज’ म्हटले जाते.

 * शालिवाहन शक: राजा शालिवाहनाने मातीच्या सैन्यात प्राण फुंकून शत्रूचा पराभव केला आणि याच दिवसापासून ‘शालिवाहन शक’ ही कालगणना सुरू झाली.

 * रामायण संदर्भ: प्रभू श्रीराम वनवास संपवून अयोध्येत परतले, तेव्हा प्रजेने आनंदाप्रीत्यर्थ घराघरांवर गुढ्या उभारल्या होत्या.

२. शिवकालीन गुढीपाडवा: स्वराज्याचा संकल्प दिवस

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात गुढीपाडवा हा ‘नव्या मोहिमांचा प्रारंभ’ म्हणून साजरा केला जाई.

 * नियोजन आणि प्रशासन: शिवकाळात दसऱ्याला मोहिमेवर गेलेले सैन्य पाडव्यापर्यंत परतत असे. नवीन वर्षाच्या सुरुवातीला गडांच्या दुरुस्तीचे आणि पुढील वर्षभराच्या स्वराज्याच्या विस्ताराचे नियोजन याच दिवशी केले जाई.

 * किल्ल्यांवरील सन्मान: स्वराज्यातील प्रत्येक महत्त्वाच्या किल्ल्यावर सुर्योदयाला भगवी गुढी उभारली जात असे. ही गुढी रयतेसाठी ‘स्वराज्य सुरक्षित’ असल्याचे आश्वासन असायचे.

३. शंभू महाराजांच्या काळातील संदर्भ: बलिदानाचे आणि पुनरुत्थानाचे प्रतीक

गुढीपाडव्याचा इतिहास छत्रपती संभाजी महाराजांच्या संदर्भाशिवाय अपूर्ण आहे. १६८९ मध्ये औरंगजेबाने संभाजी महाराजांची क्रूर हत्या केली, ती तिथी फाल्गुन अमावास्येची होती.

 * बलिदान आणि सन्मान: छत्रपती संभाजी महाराजांच्या बलिदानानंतर, मराठा साम्राज्यात एक प्रचंड लाट उसळली. त्यांच्या बलिदानाची आठवण म्हणून आणि स्वराज्याची अस्मिता टिकवण्यासाठी, त्यानंतरच्या काळात गुढीपाडव्याला ‘स्वाभिमानाची गुढी’ म्हणून अधिक प्रखरतेने साजरे केले जाऊ लागले.

 * शंभू राजांच्या बलिदानाने मरगळलेल्या मराठ्यांमध्ये चैतन्य निर्माण झाले आणि त्यांनी औरंगजेबाचा पराभव करण्याचा विडा याच पाडव्याच्या काळात उचलला.

४. गुढीची रचना आणि शास्त्रीय अर्थ

गुढी ही विजयाची पताका असून तिचे घटक जीवनाचे सार सांगतात:

 * कडुनिंब: जीवनातील दुःखाचे पचन करून आरोग्य राखणे.

 * साखरगाठी: संसारात गोडवा टिकवणे.

 * जरीचे वस्त्र व तांब्या: वैभव आणि विजयाचे प्रतीक.

> “गुढीपाडवा हा सण हिंदू संस्कृतीत हजारो वर्षांपासून आहे. मात्र, शिव-शंभूंच्या काळात या सणाला ‘राष्ट्रभक्ती’ आणि ‘स्वातंत्र्य’ या दोन नव्या छटा मिळाल्या. आजही घराघरात उभारली जाणारी गुढी ही केवळ धार्मिक विधी नसून, ती आपल्या पूर्वजांच्या पराक्रमाची साक्ष देणारा विजयस्तंभ आहे.”

निष्कर्ष:

आजचा गुढीपाडवा हा आधुनिक काळातही आपल्याला आपल्या मुळांशी जोडून ठेवतो. नवीन वर्षाचे स्वागत करताना आपण आपल्या देदीप्यमान इतिहासाचा विसर पडू न देणे, हीच खरी संस्कृती आहे.

🚩”गुढी उभारली नभी,कीर्ती गाजेल जगी.. शिव-शंभूच्या आशीर्वादाने, सुख लाभो तुम्हा प्रतिदिनी..!!🚩

🚩”निर्भय न्यूज लाईव्ह” मार्फत सर्व वाचकांना गुढीपाडवा व नूतन वर्षाच्या मंगलमय शुभेच्छा..!!🚩